Άννυ Πρου – Χαμένα Κορμιά

χαμένα κορμιά
Αναγνωστική απόλαυση σε έντεκα δόσεις από μια συγγραφέα που αγνοούσα μέχρι τώρα αλλά σίγουρα θα ψάξω περισσότερο στο μέλλον.

Η Άννυ Πρου, γεννημένη το 1935 στο Κοννέκτικατ των ΗΠΑ, έχοντας ζήσει για πάνω από τριάντα χρόνια στο Βερμόντ, μετακομίζει στα μέσα της δεκαετίας του ’90 στη Σαρατόγκα του Γουαϊόμινγκ, γεγονός που σημαδεύει τη λογοτεχνική της πορεία. Κάτι υπάρχει στο περιβάλλον και στους ανθρώπους που συναντά, που την οδηγεί να γράψει δύο συλλογές διηγημάτων με φόντο την ερημιά του Γουαϊόμινγκ και πρωταγωνιστές τους κατοίκους του. Η πρώτη συλλογή κυκλοφορεί το 1999 και περιέχει το διήγημα «Το μυστικό του Brokeback Mountain» το οποίο έγινε ταίνια πριν μερικά χρόνια και πρόσφατα και όπερα (!). Η δεύτερη συλλογή είναι τούτη εδώ, που κυκλοφόρησε το 2004. Αποτελείται από έντεκα ιστορίες με τις πέντε από αυτές να είναι μεγαλύτερες σε έκταση και έτσι να αποτελούν τις ‘κύριες’ ιστορίες, ενώ οι υπόλοιπες μικρότερες να είναι μοιρασμένες ανάμεσά τους.

Στο «Ο πόλεμος εναντίων των Ινδιάνων ξαναζεί» διαβάζουμε για την ανακάλυψη μιας παλιάς και χαμένης ταινίας με θέμα τη γενοκτονία των Ινδιάνων και πως αυτή επηρεάζει τη νεαρή απόγονο των Σιού που την ανακαλύπτει. Στο «Τι είδους έπιπλα θα διάλεγε ο Χριστός», εκτός από τον ευφάνταστο τίτλο, διαβάζουμε την ιστορία ένος αμετανόητου ραντσέρη που αρνείται να συμβαδίσει με την εποχή του, ακόμη και όταν συνειδητοποιεί τη μοναξιά στην οποία τον έχει οδηγήσει αυτή του η απόφαση. Το «Άνθρωπος στα βάτα» περιγράφει τη ζωή ενός μεσήλικου ζευγαριού που ποτέ δεν αγαπήθηκε πραγματικά και δεν έχει το θάρρος να το παραδεχθεί. «Ο λύκος του Γουάμσατερ» είναι μια ιστορία έντασης, όπου ο  τυχοδιώκτης πρωταγωνιστής έρχεται αντιμέτωπος με τον νταή των παιδικών του χρόνων. Τέλος, το «Ξεσκαρτάρισμα» εχει να κάνει με την επανασύνδεση δύο αδελφών, των οποίων η έχθρα δεν έσβησε από το πέρασμα του χρόνου.

Τα διηγήματα της Πρου είναι πραγματικά απολαυστικά. Τα μόνα στοιχεία που τα συνδέουν είναι η έμφανιση των ίδιων χαρακτήρων σε κάποια από αυτά και φυσικά το Γουαϊόμινγκ που είναι και ο κύριος πρωταγωνιστής του βιβλίου. Το άμεσο και καθημερινό γράψιμο βοηθά τη ροή της ανάγνωσης και αναδεικνύει τους ήρωες που είναι και αυτοί το ίδιο καθημερινοί. Ακόμη και όταν γίνονται μάρτυρες εξωπραγματικών γεγονότων, εκείνοι επιμένουν στις ίδιες φοβίες και στα ίδια λάθη. Και φυσικά βρίσκονται σε πλήρη αρμονία με τον τόπο τους και αλληλεπιδρούν με αυτόν. Η απέραντη ερημιά του τοπίου τροφοδοτεί τη μοναξιά τους και ο σκληρός τους χαρακτήρας διαμορφώνει το άγονο περιβάλλον. Οι  μικρές δόσεις χιούμορ (έστω μαύρου) και ειρωνίας που υπάρχουν στα διηγήματα, αντί να αποφορτίσουν το κλίμα, ενισχύουν την απόγνωση των χαρακτήρων.

Οι ιστορίες της Πρου μοιάζουν με τραγικά ανέκδοτα που διηγείται ένας μισομεθυσμένος θαμώνας κάποιου ξεχασμένου μπαρ. Και έχουν μεγάλο ενδιαφέρον.

Advertisements
Posted in λογοτεχνία | Tagged , | Σχολιάστε

David Lodge – Μικρές, Πικρές Αλήθειες

μικρές πικρές αλήθειες
Ο Έιντριαν Λάντλοου είναι ένας συγγραφέας με κύρος -ένα μυθιστόρημά του διδάσκεται στα σχολεία- και ζει μια ήρεμη ζωή με τη σύζυγό του, αποτραβηγμένος στην εξοχή του Σάσεξ. Είναι ένας παλαίμαχος συγγραφέας, που πλέον προτιμά να περνά τον καιρό του κάνοντας σάουνα και εκδίδοντας σποραδικά ανθολογίες κειμένων για θέματα που δεν ενδιαφέρουν κανέναν. Κατά κάποιο τρόπο είναι ένας ξεχασμένος συγγραφέας. Ο Σαμ Σαρπ από την άλλη, είναι ένας επιτυχημένος σεναριογράφος με πάμπολλα βραβεία στην κατοχή του, που κάθε άλλο παρά ξεχασμένος είναι, αφού τα Μ.Μ.Ε. ασχολούνται συνεχώς με τις τηλεοπτικές σειρές του και γενικότερα τη ζωή του. Είναι επίσης παλιός φίλος του Έιντριαν.

Η γαλήνια ζωή του Έιντριαν θα διακοπεί όταν ο Σαμ, σε έξαλλη κατάσταση, φτάσει στο σπίτι του και τού ζητήσει να εκδικηθούν τη διαβόητη δημοσιογράφο Φάνι Τάραντ, η οποία γελοιοποίησε τον σεναριογράφο στη συνέντευξη που της έδωσε και που μόλις κυκλοφόρησε. Οι δυο τους, σχεδιάζουν μια νέα συνέντευξη, αυτή τη φορά του Έιντριαν στη Φάνι Τάραντ με σκοπό να ανακαλύψουν τα ένοχα μυστικά της και να τα αποκαλύψουν στο επόμενο βιβλίο του Έιντριαν. Όμως τα πράγματα δεν θα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο. Αυτές οι μικρές, πικρές αλήθειες που θα αποκαλυφθούν κατά τη διάρκεια της συνέντευξης δεν ήταν στο πρόγραμμα και θα θέσουν σε κίνδυνο την ιδιωτική ζωή του Έιντριαν και των γύρω του.

Όλοι έχουν ένα τρωτό σημείο, μία αχίλλειο πτέρνα, ένα ένοχο μυστικό που θέλουν να κρύψουν. Με αφετηρία αυτή τη σκέψη, ο Ντέηβιντ Λοτζ σχολιάζει την παγίδα της ματαιοδοξίας και της εφήμερης δόξας που προσφέρουν τα Μ.Μ.Ε. καθώς και τη γενικότερη επιρροή τους τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Το βιβλίο έχει ξεκάθαρη θεατρική δομή, πράγμα λογικό, αφού η νουβέλα αυτή είναι μεταφορά του ομότιτλου θεατρικού έργου του Λοτζ.

Για κάποιο λόγο το στήσιμο και οι χαρακτήρες της ιστορίας μου θύμισαν τον Γούντι Άλεν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι μια αστεία ιστορία. Υπάρχει βέβαια μια διακριτική αίσθηση του χιούμορ, λιγότερο αισθητή όμως σε σχέση με άλλα βιβλία του Λοτζ.

Με λίγα λόγια, μια χαρά βιβλιαράκι για να σου κάνει παρέα όσο πίνεις το καφέ σου.

Υ.Γ. Αυτό το τελευταίο δεν το λέω καθόλου υποτιμητικά.

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | Σχολιάστε

Περ Λάγκερκβιστ – Ο Νάνος

ο νάνος
Είναι δύσκολο να καταλάβεις αυτούς που δεν μισείς, γιατί είσαι άοπλος μαζί τους, δεν έχεις τίποτα να διατρήσεις την ύπαρξή τους.

Ο νάνος του Λάγκερκβιστ είναι ένας από τους πιο παράξενους λογοτεχνικούς ήρωες που έχω διαβάσει. Ζει σε μια βασιλική αυλή και παρέχει τις υπηρεσίες του ως προσωπικός υπηρέτης του πρίγκιπα. Έτσι, μπορεί να παρατηρεί όλο τον κόσμο της αυλής (γαλαζοαίματους, ερωμένες, επιστήμονες, κληρικούς) και να καταγράφει τις απόψεις του στο ημερολόγιο που διαβάζουμε. Μέσα από αυτές τις σημειώσεις, μπορούμε να γνωρίσουμε τον σκοτεινό λαβύρινθο που κρύβεται στο μυαλό του.

Μέσα στο νάνο υπάρχει τεράστιο μίσος για οτιδήποτε γνωρίζει· ανθρώπους, ιδέες, συναισθήματα. Φαίνεται πως μόνο μέσα από το μίσος μπορεί να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του. Η αγάπη του φαίνεται ακατανόητη, η θρησκεία δεν τον πείθει, οι επιστήμες είναι απλώς ένα παιχνίδι για αργόσχολους και ο φόβος δεν τον αγγίζει. Ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο από τους περισσότερους γαλαζοαίματους της αυλής και λαχταρά να πάρει μέρος στις εξελίξεις, δεν θέλει να μένει απλώς παρατηρητής. Και όταν κατορθώσει να το κάνει αυτό, τότε τα αποτελέσματα θα είναι φρικτά.

Όσο διάβαζα τον «Νάνο» σκεφτόμουν μήπως κρύβεται κάποια αλληγορία πίσω από αυτή την ιστορία. Η εποχή που κυκλοφόρησε σε συνδυασμό με την ‘φυλετική’ ανωτερότητα που αισθάνεται ο νάνος έναντι των ανθρώπων, με έκανε να σκεφτώ το πιο σιχαμερό μουστάκι της παγκόσμιας ιστορίας. Τελειώνοντας όμως το διάβασμα κατέληξα στο συμπέρασμα ότι είναι κάτι παραπάνω. Μια μελέτη πάνω στο ‘απόλυτο κακό’· τις ρίζες του και τις συνέπειες που αυτό επιφέρει.

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | 6 Σχόλια

Copi – Δεν τολμώ, μαντάμ!

δεν τολμώ, μαντάμ
Στο περσινό παζάρι της πλατείας Κοτζιά, είχα βρει ένα μικρό ταλαιπωρημένο βιβλιαράκι κόμικ της Βαβέλ που μου τράβηξε την προσοχή. Το έπιασα στα χέρια μου για να το χαζέψω και ουσιαστικά το διάβασα ολόκληρο εκεί στα όρθια. Ήταν αυτή η μικρή συλλογή κόμικ του Αργεντίνου Copi (ψευδώνυμο του Ραούλ Νταμόντε Μποτάνα) με ηρωίδα μια ανώνυμη γυναίκα με μεγάλη μύτη, η οποία καθισμένη σε μια καρέκλα μονολογεί ή συνομιλεί με μια σειρά από παράξενους χαρακτήρες όπως ποντίκια, καλόγριες ή τον κακό λύκο από την κοκκινοσκουφίτσα.

Το σχέδιο είναι τόσο απλό που το λες και πρόχειρο. Χαρακτήρες που χάνουν τη σημασία τους στην ιστορία, μετατρέπονται σταδιακά σε μουτζούρες. Η ηρωίδα, η καθιστή γυναίκα με την τεράστια μύτη, βρίσκεται πάντα σε ένα σχεδόν άδειο σκηνικό. Μια καρέκλα ή ένα κρεβάτι το πολύ αρκούν για να δώσουν στα καρέ ένα θεατρικό χαρακτήρα. Άλλωστε ο Copi έχει ασχοληθεί και με το θέατρο, πράγμα που φαίνεται από το στήσιμο των ιστοριών του. Για παράδειγμα, η συχνή χρήση των παύσεων παίζει σημαντικό ρόλο, φανερώνοντας την αδυναμία επικοινωνίας της ηρωίδας με τους χαρακτήρες που την περιβάλλουν. Οι σουρεαλιστικές περιπέτειες της καθιστής γυναίκας έχουν ένα πικρό χιούμορ που σε κάνει να χαμογελάς λίγο προτού φτάσουν στο παράλογο ή θλιβερό τέλος τους.

Posted in comics / graphic novels | Tagged , | Σχολιάστε

Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο II – Χωρίς Αίσιο Τέλος

χωρίς αίσιο τέλος
Είμαι σίγουρος ότι στο τέλος του χρόνου, κάπου εκεί γύρω στα χριστούγεννα, όταν θα διαβάζω το «Στρίψιμο της βίδας» του Χένρυ Τζέιμς και θα σκέφτομαι τα βιβλία που διάβασα, το «Χωρίς Αίσιο Τέλος» θα είναι ένα από τα πιο απολαυστικά βιβλία της χρονιάς.

Κατ’ αρχάς ο ήρωας. Ο ιδιωτικός ντετέκτιβ Έκτορ Μπελασκοαράν Σάυν. Δεν είναι ο συνηθισμένος μάτσο ντετέκτιβ που συναντάμε στα αστυνομικά μυθιστορήματα (ο όρος ‘αστυνομικά’ δεν μου αρέσει είναι η αλήθεια, προτιμώ τον αγγλικό ‘crime fiction’). Ούτε είναι προσεχτικός και μεθοδικός όπως ο Ηρακλής  Πουαρό. Τούτος εδώ είναι ξεροκέφαλος και άγαρμπος. Δείχνει ανίκανος να δράσει σύμφωνα με ένα προσεκτικά μελετημένο σχέδιο και λειτουργεί εντελώς παρορμητικά ακόμα και όταν είναι βέβαιο ότι δεν θα του βγει σε καλό.

Έπειτα η ιστορία. Δεν έχουμε να κάνουμε με το κλασικό μοτίβο φόνος/στοιχεία/ανακάλυψη δολοφόνου. Αν και υπάρχουν αρκετά χαρακτηριστικά των νουάρ μυθιστορημάτων, ο Τάιμπο τα χρησιμοποιεί μόνο σαν βάση και μετά τα ξεπερνά φτιάχνοντας κάτι εντελώς δικό του. Και αυτό το κάτι έχει αρκετή πολιτική, χιούμορ, μουσική και αξιομνημόνευτους χαρακτήρες.

Η ιστορία εκτυλίσσεται στο Μεξικό, μια χώρα, που όπως γράφει και ο Τάιμπο στην εισαγωγή του βιβλίου, αν και θέλει πολύ κόπο για να το πιστέψει κανείς, είναι απολύτως πραγματική. Κάποιοι θέλουν να μπλέξουν τον Έκτορ Μπελασκοαράν Σάυν σε μιά σειρά δολοφονιών και αυτός δεν έχει την παραμικρή ιδέα γιατί. Ποιά είναι η σχέση του με τα θύματα και γιατί οι δολοφόνοι τον προειδοποιούν να μην ανακατευτεί με την υπόθεση;

Ο Τάιμπο, με αφετηρία ένα πραγματικό γεγονός (τη σφαγή 120 φοιτητών από την παρακρατική οργάνωση «Γεράκια» που έδρασε στο Μεξικό τη δεκαετία του ’70), δημιουργεί μια φανταστική ιστορία που όμως είναι απόλυτα συνεπής με την πολιτική κατάσταση της χώρας του την περίοδο εκείνη. Με άλλα λόγια, μια ιστορία όπου δεν υπάρχει καμία συνέπεια στα γεγονότα εκτός από την αλληλουχία των θανάτων και όπου η δικαιοσύνη δεν έρχεται ποτέ.

Υ.Γ. Τι κόλλημα έχουν εκεί στην Άγρα με το πολυτονικό;

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | 5 Σχόλια

Γιόζεφ Ροτ – Ο Ιστός της Αράχνης

ο ιστός της αράχνης
Δυνατό βιβλίο ο «Ιστός της Αράχνης» που περιγράφει με τον καλύτερο τρόπο την περίοδο του μεσοπολέμου στη Γερμανία και την άνοδο του ναζισμού.Ο κεντρικός χαρακτήρας του βιβλίου, ο Τέοντορ Λόζε, είναι πρώην στρατιωτικός, εθνικιστής, αντισημίτης και μέλος παρακρατικών οργανώσεων. Μοναδικός στόχος της ζωής του είναι η ανάδειξή του σε ηγετική προσωπικότητα της χώρας του. Για να το πετύχει αυτό δεν θα διστάσει να δολοφονήσει τους πολιτικούς αντιπάλους του, να προδώσει τους »συναγωνιστές» του και να αιματοκυλίσει απεργίες εργαζομένων.

Με άλλα λόγια, είναι ακριβώς ο τύπος του ανθρώπου που χρειάζεται κάθε φασιστικό καθεστώς για την εδραίωσή του. Φανατισμένος μέσα στην άγνοιά του, δουλικός με τους ανωτέρους του, έτοιμος να εκμεταλλευτεί κάθε ευκαιρία που θα τον ανεβάσει στην κλίμακα της εξουσίας. Όμως η άνοδος σε ένα τέτοιο καθεστώς, δεν μπορεί παρά να είναι πρόσκαιρη. Άλλοι αδίστακτοι ‘μικροί άνθρωποι’ είναι έτοιμοι να πάρουν τη θέση του Τέοντορ Λόζε· το ίδιο αναλώσιμοι όπως και αυτός.

Ο Ροτ περιγράφει ακριβέστατα (βλέπε τις πολύ χρήσιμες παραπομπές του βιβλίου) καταστάσεις τις οποίες έζησε ο ίδιος και που την εξέλιξή τους μπόρεσε σε ένα βαθμό να προβλέψει. Την εξαθλίωση του γερμανικού λαού, την άνοδο και την εδραίωση του εθνικισμού, τα πογκρόμ εναντίων των Εβραίων και την καταστολή των εργατικών κινημάτων. Το κοφτό και ψυχρό -όπως και ο χαρακτήρας του βιβλίου- γράψιμο του Ροτ, κρατάει την ανάγνωση σε σταθερά επιταχυνόμενο ρυθμό και καταφέρνει να δώσει ολοζώντανα το κλίμα εκείνης της εποχής· καλύτερα και από ιστορικά βιβλία. Και αυτό είναι νομίζω το μεγαλύτερο κατόρθωμα αυτού του βιβλίου.

Υ.Γ. Αρκετά προσεγμένη η έκδοση της Κριτικής με χρησιμότατες παραπομπές και βιογραφικό σημείωμα του συγγραφέα στο τέλος του βιβλίου.

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | 6 Σχόλια

Χαβιέρ Μαρίας – Ο Αισθηματικός Άντρας

ο αισθηματικός άντρας
Όταν έπιασα στα χέρια μου τον «Αισθηματικό Άντρα» του Χαβιέρ Μαρίας, είχα ήδη αρκετές προσδοκίες έχοντας διαβάσει τόσα καλά λόγια για το γράψιμό του. Και οι προσδοκίες αυτές επαληθεύτηκαν μετά την ανάγνωση.
Στην πραγματικότητα είχα ήδη διαβάσει το πρώτο βιβλίο του Ισπανού, «Τα Λημέρια του Λύκου», που όμως -αν και απολαυστικότατο- δεν αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της γραφής του.

Κεντρικός χαρακτήρας του βιβλίου είναι ένας διάσημος τραγουδιστής της όπερας, γνωστός ως «Λέων της Νάπολης», ο οποίος νιώθει την ανάγκη να μας αφηγηθεί το όνειρο που είδε το προηγούμενο βράδυ. Το όνειρο όμως δεν ανήκει στη σφαίρα του φανταστικού αλλά πρόκειται για μια ιστορία που διαδραματίστηκε τέσσερα χρόνια νωρίτερα στη Μαδρίτη όπου είχε πάει για μια σειρά παραστάσεων.
Εκεί γνωρίζει τρεις ιδιαίτερους ανθρώπους που θα καθορίσουν τη μετέπειτα ζωή του. Τον κτητικό τραπεζίτη Μανούρ, τη μελαγχολική σύζυγό του Ναταλία και τον επαγγελματία συνοδό της Ναταλίας, Ντάτο. Ο «Λέων» περνάει τις ημέρες της διαμονής του στη Μαδρίτη με αυτή την παράξενη τριάδα, ερωτεύεται τη Ναταλία και βάζει σκοπό να την κάνει δική του και να εκμηδενίσει τον Μανούρ.

Ο Μαρίας καταπιάνεται με τους δύο κόσμους που ζούμε, τον πραγματικό, «τον κόσμο της εγρήγορσης» και τον κόσμο του ονείρου· όχι όμως αποκομμένους αλλά μαζί, σε άμεση σχέση ο ένας με τον άλλο ώστε να μπορούν να αλληλοσυμπληρώνουν τα κενά τους. Και με αυτή την προσέγγιση διαβάζουμε μια εξαιρετική ιστορία όπου ένα πραγματικό γεγονός μπορεί να πάρει διαφορετική διάσταση ιδωμένο από την πλευρά του ονείρου και μάλιστα να καταλάβουμε την ανάγκη να γίνεται κάτι τέτοιο ορισμένες φορές.

Η έκδοση του Ζαχαρόπουλου είναι κομματάκι παλιακιά και με κάμποσα λαθάκια αλλά έχει αρκετά χαμηλή τιμή οπότε δεν παραπονιέμαι… (ή μάλλον το έκανα ήδη. χα!)

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | 3 Σχόλια