Νικόλ Κράους – Όταν όλα καταρρέουν


Μια μοναχική συγγραφέας που έχει χάσει την πίστη της στο γράψιμο και κατ’ επέκταση στον εαυτό της. Ένας πατέρας στο τέλος της ζωής του που προσπαθεί να συμφιλιωθεί με τον γιό του και να κατανοήσει την περίπλοκη σχέση του μαζί του. Ένας άντρας που ανακαλύπτει το μεγάλο μυστικό της ετοιμοθάνατης γυναίκας του που την έκανε απρόσιτη σε όλη της τη ζωή. Ένας δαιμόνιος συλλέκτης αντικών που προσπαθεί να αναδημιουργήσει το λεηλατημένο από τους Ναζί γραφείο τού πατέρα του.
Ιστορίες που συνδέει ένα έπιπλο. Ένα πελώριο γραφείο με αμέτρητα συρτάρια· ένα γραφείο που «[…]θύμιζε μάλλον καράβι παρά γραφείο, καράβι στα κύματα μιας κατάμαυρης θάλασσας κάποια άγρια, αφέγγαρη νύχτα χωρίς ελπίδα στεριάς από πουθενά[…]».

Η Νικόλ Κράους γράφει για τη μοναξιά και τη μοναχικότητα, τη δυσκολία επικοινωνίας και τον πόνο. Οι ήρωές της δυκολεύονται να καταλάβουν τα πρόσωπα που τους περιβάλλουν και γι’ αυτό καταφεύγουν μπερδεμένοι στον εαυτό τους που επίσης δεν καταλαβαίνουν και αυτό τους πονά. Αυτή την κατάσταση περιγράφει ένας από τους ήρωες του βιβλίου όταν μονολογεί: «[…]έμοιαζε μάλλον με έναν τεράστιο άδειο αγρό όπου κάθε μέρα ένα τσίρκο στηνόταν και ξεστηνόταν, ολόκληρο, απ’ άκρη σ’ άκρη, αλλά ποτέ το ίδιο τσίρκο, τι ελπίδα είχαμε, λοιπόν, να βγάλουμε ποτέ πραγματικά άκρη με τον εαυτό μας, πόσο μάλλον μεταξύ μας;».

H Αμερικανίδα συγγραφέας γράφει επίσης για την απώλεια. Την απώλεια ένος αγαπημένου προσώπου, την απώλεια της ταυτότητας, την απώλεια ενός αντικειμένου που μπορεί να είναι περισσότερο οδυνηρή από όσο φαντάζεται κανείς. Και αυτό γιατί ένα αντικείμενο, όπως το γραφείο αυτού του βιβλίου, μπορεί να συνδεθεί με αναμνήσεις, συναισθήματα, ιδέες και έτσι να μεταμορφωθεί σε σύμβολο. Κάτι τέτοιο συμβαίνει και εδώ. Το γραφείο αποκτά μια ξεχωριστή συμβολική σημασία για κάθε έναν ήρωα του βιβλίου αλλά και για την ίδια την Κράους, κάτι που συνειδητοποιείς στο τέλος της ιστορίας όπου αποκαλύπτεται η σημασία του πρωτότυπου τίτλου του βιβλίου (Great House).

Βιβλίο με αρκετό ενδιαφέρον και εξαιρετική γραφή -ίσως θυμίσει Auster σε μερικούς- που σε μαγεύει ακόμα και όταν η Κράους πολυλογεί.

Όταν όλα καταρρέουν
Νικόλ Κράους
μετάφραση: Ιωάννα Ηλιάδη
Μεταίχμιο, 2012

Advertisements
Posted in λογοτεχνία | Tagged , | Σχολιάστε

Jo Nesbo – Κυνηγοί κεφαλών

κυνηγοί κεφαλών
Το βιβλίο αυτό το πήρα καθαρά από περιέργεια -παρόλο που η υπόθεσή του δεν με τραβούσε ιδιαίτερα- αφού ο Jo Nesbo είναι ένας από τους πιο διάσημους σύγχρονους συγγραφείς αστυνομικής λογοτεχνίας παγκοσμίως. Ήθελα να έχω μια εικόνα λοιπόν για τον μοσχοπουλημένο συγγραφέα από τη Νορβηγία. Και η αλήθεια είναι ότι η εικόνα που σχημάτισα δεν είναι καθόλου καλή.

Ο κεντρικός χαρακτήρας του βιβλίου, ο Ρόγκερ Μπρόουν, είναι κυνηγός κεφαλών. Δηλαδή δουλειά του είναι να εντοπίζει τους επόμενους διευθυντές και μεγαλοστελέχη πολυεθνικών εταιρειών μέσα από συνεντεύξεις, όπου εφαρμόζει ένα μοντέλο ανακρίσεων του FBI. Είναι όμως και ληστής σπάνιων έργων τέχνης, μόνο και μόνο για να συντηρήσει το πανάκριβο lifestyle του νεόπλουτου και «επιτυχημένου». Ο ιδανικός υποψήφιος για τη θέση του διευθυντή σε μια εταιρία τεχνολογίας GPS που αναζητά ο Μπρόουν, θα βρεθεί στο πρόσωπο του Κλας Γκρέβε και μαζί θα βρεθεί και η ευκαιρία για ένα «τελευταίο μεγάλο κόλπο», αφού ο τελευταίος είναι κάτοχος ένος χαμένου πίνακα του Ρούμπενς. Όπως συμβαίνει όμως πάντα σε αυτές τις περιπτώσεις, αυτό το «τελευταίο μεγάλο κόλπο» είναι που θα πάει στραβά και ο Μπρόουν θα βρεθεί αντιμέτωπος με τον πιο θανάσιμο εχθρό του. Σε κάνει να απορείς γιατί όλοι αυτοί οι χαρακτήρες δεν σταματούν στο προτελευταίο μεγάλο κόλπο…

Από την αρχή είναι φανερό ότι το βιβλίο αυτό γράφτηκε με σκοπό την μεταφορά του στην μεγάλη οθόνη, πράγμα που έγινε τρία χρόνια μετά την κυκλοφορία του. Και αυτό από μόνο του είναι προβληματικό. Τα μέσα που χρησιμοποιεί ο Nesbo για να αναπτύξει την ιστορία του λειτουργούν καλύτερα στον κινηματογράφο παρά στη λογοτεχνία. Συγκεκριμένα σημεία του βιβλίου όπου στον κινηματογράφο θα τα χαρακτήριζες ευρηματικά, εδώ καταλήγουν φτωχά και σε περιπτώσεις μοιάζουν να εξαπατούν τον αναγνώστη. Για την ακρίβεια, η μοναδική ανατροπή της ιστορίας που δεν είναι φανερή από την αρχή του βιβλίου, είναι αποτέλεσμα τέτοιας παραπλάνησης.

Πέρα όμως από τις τεχνικές που χρησιμοποιεί ο Nesbo, η ίδια η ιστορία είναι τραβηγμένη από τα μαλλιά και χωρίς κανένα βάθος. Ξέρω ότι ο σκοπός τέτοιων βιβλίων είναι η γρήγορη δράση και οι ανατροπές, αλλά και πάλι νιώθω ότι με κοροϊδεύουν όταν δεν υπάρχει μια καλή ιστορία από πίσω. Οι δύο ήρωες είναι πλαστικοί, το κυνηγητό τους δεν είναι επαρκώς δικαιολογημένο και τα κίνητρα των πράξεών τους με δυσκολία τα λες ρεαλιστικά.

Το μόνο που μπορεί να σώσει τον Nesbo στα μάτια μου είναι η επαλήθευση της άποψης που διάβασα αρκετές φορές στο ίντερνετ ότι οι «Κυνηγοί κεφαλών» διαφέρουν αρκετά από τα υπόλοιπα βιβλία του.

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | 4 Σχόλια

Stefan Zweig – Chess

chess

…a human being, an intellectual human being who constantly bends the entire force of his mind on the ridiculous task of forcing a wooden king into the corner of a wooden board, and does it without going mad

Η «Σκακιστική νουβέλα» ή αλλιώς «Chess» στην αγγλική μετάφραση των εκδόσεων Penguin που διάβασα εγώ, είναι ένα μικρό διαμάντι έκτασης 83 σελίδων μικρού μεγέθους που χωράνε μέσα τους μια ιστορία τόσο δυνατή που σίγουρα θα θυμάμαι για καιρό.

Πρόκειται για την ιστορία μιας παρτίδας σκάκι που πραγματοποιείται κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με προορισμό το λιμάνι του Μπουένος Άιρες, ανάμεσα σε δύο αρκετά διαφορετικούς χαρακτήρες που ο καθένας είναι ξεχωριστός με τον δικό του τρόπο. Ο ένας είναι ο παγκόσμιος πρωταθλητής Czentovic· ένας παίκτης φαινόμενο αφού η απόλυτη αδυναμία του για οποιαδήποτε διανοητική δραστηριότητα αντισταθμίζεται από την εκπληκτική του ικανότητα στο σκάκι. Ο αντίπαλός του είναι ο Dr B. ο οποίος τελειοποίησε την τεχνική του στο παιχνίδι κάτω από απάνθρωπες συνθήκες απόλυτου εγκλεισμού. Για τον πρώτο, το να παίζει σκάκι είναι κάτι εντελώς φυσικό και αυθόρμητο όπως η αναπνοή. Για τον δεύτερο, αποτέλεσε την μοναδική του διέξοδο από την τρέλα στην οποία τον οδηγούσε η απομόνωση.

Ο Τσβάιχ ενδιαφέρεται για τις περίπλοκες διαδρομές που μπορεί να ακολουθήσει ο ανθρώπινος νους. Για την ανεξήγητη ιδιοφυΐα ενος ανθρώπου με το σύνδρομο του Σαβάντ (ίσως) και για την εξαναγκασμένη πνευματική άσκηση που αποτελεί σωτηρία και βασανιστήριο την ίδια στιγμή. Ίσως όμως να ενδιαφέρεται και για κάτι άλλο…

Η «Σκακιστική νουβέλα» είναι το τελευταίο βιβλίο που έγραψε ο Τσβάιχ προτού αυτοκτονήσει μαζί με την γυναίκα του στη Βραζιλία τον Φεβρουάριο του 1942, όπου είχε καταφύγει πικραμένος από τις πολιτικές εξελίξεις στην Ευρώπη. Σε αρκετά κείμενα για το βιβλίο αυτό, διάβασα ότι η ιστορία της σκακιστικής αναμέτρησης συμβολίζει την πάλη του ‘παλαιού’ και του ‘νέου’ κόσμου· αυτή την πάλη που ο ίδιος ο Τσβάιχ ήθελε να αποφύγει και ήταν η αιτία της φυγής του. Η αλήθεια είναι πως όταν διάβαζα το βιβλίο αυτή η ερμηνεία δεν μου πέρασε από το μυαλό αλλά πράγματι προσθέτει άλλο ένα επίπεδο απόλαυσης στην έτσι κι αλλιώς ενδιαφέρουσα ιστορία.

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | Σχολιάστε

Χίλντα Παπαδημητρίου – Για μια χούφτα βινύλια

για μια χούφτα βινύλια Στις αρχές του περασμένου μήνα κυκλοφόρησε η σειρά Μεταίχμιο pocket που περιλαμβάνει «βιβλία γνωστών συγγραφέων που έκαναν ήδη μια πετυχημένη πορεία στην ελληνική αγορά με την κανονική τους έκδοση και αρκετό χρόνο μετά την έκδοση αυτή επανακυκλοφορούν σε μικρό σχήμα, με πολύ χαμηλή τιμή» όπως μας πληροφορούν από το Μεταίχμιο. Η σειρά αποτελείται από δέκα βιβλία για την ώρα και στην πλειοψηφία τους είναι αστυνομικά μυθιστορήματα – προφανώς! Μακάρι να κυκλοφορήσουν στο μέλλον περισσότεροι τίτλοι και από τα υπόλοιπα λογοτεχνικά παρακλάδια αφού τα βιβλία τσέπης και φθηνά είναι και καλόγουστα. Το σενάριο να κυκλοφορούν νέοι τίτλοι σε έκδοση τσέπης λίγους μήνες μετά την κυκλοφορία της κανονικής τους έκδοσης, παραείναι καλό για να γίνει αληθινό…

Στο βιβλίο της Χίλντας Παπαδημητρίου τώρα. Η αλήθεια είναι πως δεν το ευχαριστήθηκα ιδιαίτερα. Η ιδέα του φόνου ένος συλλέκτη βινυλίων μου ειχε φανεί ενδιαφέρουσα αρχικά, όμως δεν εξελίχθηκε σε κάτι που να με ενθουσιάσει. Οι χαρακτήρες του βιβλίου μου φάνηκαν κάπως καλουπωμένοι και προβλέψιμοι, η ιστορία πατάει σε όλα τα χαρακτηριστικά κλισέ του ιδιώματος με τις αναμενόμενες εντάσεις και υφέσεις, και το τέλος είναι κομματάκι άγαρμπο και βιαστικό. Γενικότερα, το «Για μια χούφτα βινύλια» μου άφησε την εντύπωση πως είναι γραμμένο από μία λάτρη των αστυνομικών βιβλίων και της ροκ (με την ευρεία έννοια) μουσικής αλλά χωρίς αυτό να αρκεί για την δημιουργία ενός καλού (με την υποκειμενική έννοια – προφανώς!) βιβλίου.

Υ.Γ.1 Αν κάποιος δεν έχει διαβάσει το «Έγκλημα στο Όριεντ Εξπρές» της Αγκάθα Κρίστι, να είναι προετοιμασμένος για την αποκάλυψη του δολοφόνου προς το τέλος του βιβλίου.
Υ.Γ.2 Ούτε σε μυθιστόρημα δεν μπορώ να συμπαθήσω μπάτσο τελικά.

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | 4 Σχόλια

Άννυ Πρου – Χαμένα Κορμιά

χαμένα κορμιά
Αναγνωστική απόλαυση σε έντεκα δόσεις από μια συγγραφέα που αγνοούσα μέχρι τώρα αλλά σίγουρα θα ψάξω περισσότερο στο μέλλον.

Η Άννυ Πρου, γεννημένη το 1935 στο Κοννέκτικατ των ΗΠΑ, έχοντας ζήσει για πάνω από τριάντα χρόνια στο Βερμόντ, μετακομίζει στα μέσα της δεκαετίας του ’90 στη Σαρατόγκα του Γουαϊόμινγκ, γεγονός που σημαδεύει τη λογοτεχνική της πορεία. Κάτι υπάρχει στο περιβάλλον και στους ανθρώπους που συναντά, που την οδηγεί να γράψει δύο συλλογές διηγημάτων με φόντο την ερημιά του Γουαϊόμινγκ και πρωταγωνιστές τους κατοίκους του. Η πρώτη συλλογή κυκλοφορεί το 1999 και περιέχει το διήγημα «Το μυστικό του Brokeback Mountain» το οποίο έγινε ταίνια πριν μερικά χρόνια και πρόσφατα και όπερα (!). Η δεύτερη συλλογή είναι τούτη εδώ, που κυκλοφόρησε το 2004. Αποτελείται από έντεκα ιστορίες με τις πέντε από αυτές να είναι μεγαλύτερες σε έκταση και έτσι να αποτελούν τις ‘κύριες’ ιστορίες, ενώ οι υπόλοιπες μικρότερες να είναι μοιρασμένες ανάμεσά τους.

Στο «Ο πόλεμος εναντίων των Ινδιάνων ξαναζεί» διαβάζουμε για την ανακάλυψη μιας παλιάς και χαμένης ταινίας με θέμα τη γενοκτονία των Ινδιάνων και πως αυτή επηρεάζει τη νεαρή απόγονο των Σιού που την ανακαλύπτει. Στο «Τι είδους έπιπλα θα διάλεγε ο Χριστός», εκτός από τον ευφάνταστο τίτλο, διαβάζουμε την ιστορία ένος αμετανόητου ραντσέρη που αρνείται να συμβαδίσει με την εποχή του, ακόμη και όταν συνειδητοποιεί τη μοναξιά στην οποία τον έχει οδηγήσει αυτή του η απόφαση. Το «Άνθρωπος στα βάτα» περιγράφει τη ζωή ενός μεσήλικου ζευγαριού που ποτέ δεν αγαπήθηκε πραγματικά και δεν έχει το θάρρος να το παραδεχθεί. «Ο λύκος του Γουάμσατερ» είναι μια ιστορία έντασης, όπου ο  τυχοδιώκτης πρωταγωνιστής έρχεται αντιμέτωπος με τον νταή των παιδικών του χρόνων. Τέλος, το «Ξεσκαρτάρισμα» εχει να κάνει με την επανασύνδεση δύο αδελφών, των οποίων η έχθρα δεν έσβησε από το πέρασμα του χρόνου.

Τα διηγήματα της Πρου είναι πραγματικά απολαυστικά. Τα μόνα στοιχεία που τα συνδέουν είναι η έμφανιση των ίδιων χαρακτήρων σε κάποια από αυτά και φυσικά το Γουαϊόμινγκ που είναι και ο κύριος πρωταγωνιστής του βιβλίου. Το άμεσο και καθημερινό γράψιμο βοηθά τη ροή της ανάγνωσης και αναδεικνύει τους ήρωες που είναι και αυτοί το ίδιο καθημερινοί. Ακόμη και όταν γίνονται μάρτυρες εξωπραγματικών γεγονότων, εκείνοι επιμένουν στις ίδιες φοβίες και στα ίδια λάθη. Και φυσικά βρίσκονται σε πλήρη αρμονία με τον τόπο τους και αλληλεπιδρούν με αυτόν. Η απέραντη ερημιά του τοπίου τροφοδοτεί τη μοναξιά τους και ο σκληρός τους χαρακτήρας διαμορφώνει το άγονο περιβάλλον. Οι  μικρές δόσεις χιούμορ (έστω μαύρου) και ειρωνίας που υπάρχουν στα διηγήματα, αντί να αποφορτίσουν το κλίμα, ενισχύουν την απόγνωση των χαρακτήρων.

Οι ιστορίες της Πρου μοιάζουν με τραγικά ανέκδοτα που διηγείται ένας μισομεθυσμένος θαμώνας κάποιου ξεχασμένου μπαρ. Και έχουν μεγάλο ενδιαφέρον.

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | Σχολιάστε

David Lodge – Μικρές, Πικρές Αλήθειες

μικρές πικρές αλήθειες
Ο Έιντριαν Λάντλοου είναι ένας συγγραφέας με κύρος -ένα μυθιστόρημά του διδάσκεται στα σχολεία- και ζει μια ήρεμη ζωή με τη σύζυγό του, αποτραβηγμένος στην εξοχή του Σάσεξ. Είναι ένας παλαίμαχος συγγραφέας, που πλέον προτιμά να περνά τον καιρό του κάνοντας σάουνα και εκδίδοντας σποραδικά ανθολογίες κειμένων για θέματα που δεν ενδιαφέρουν κανέναν. Κατά κάποιο τρόπο είναι ένας ξεχασμένος συγγραφέας. Ο Σαμ Σαρπ από την άλλη, είναι ένας επιτυχημένος σεναριογράφος με πάμπολλα βραβεία στην κατοχή του, που κάθε άλλο παρά ξεχασμένος είναι, αφού τα Μ.Μ.Ε. ασχολούνται συνεχώς με τις τηλεοπτικές σειρές του και γενικότερα τη ζωή του. Είναι επίσης παλιός φίλος του Έιντριαν.

Η γαλήνια ζωή του Έιντριαν θα διακοπεί όταν ο Σαμ, σε έξαλλη κατάσταση, φτάσει στο σπίτι του και τού ζητήσει να εκδικηθούν τη διαβόητη δημοσιογράφο Φάνι Τάραντ, η οποία γελοιοποίησε τον σεναριογράφο στη συνέντευξη που της έδωσε και που μόλις κυκλοφόρησε. Οι δυο τους, σχεδιάζουν μια νέα συνέντευξη, αυτή τη φορά του Έιντριαν στη Φάνι Τάραντ με σκοπό να ανακαλύψουν τα ένοχα μυστικά της και να τα αποκαλύψουν στο επόμενο βιβλίο του Έιντριαν. Όμως τα πράγματα δεν θα πάνε σύμφωνα με το σχέδιο. Αυτές οι μικρές, πικρές αλήθειες που θα αποκαλυφθούν κατά τη διάρκεια της συνέντευξης δεν ήταν στο πρόγραμμα και θα θέσουν σε κίνδυνο την ιδιωτική ζωή του Έιντριαν και των γύρω του.

Όλοι έχουν ένα τρωτό σημείο, μία αχίλλειο πτέρνα, ένα ένοχο μυστικό που θέλουν να κρύψουν. Με αφετηρία αυτή τη σκέψη, ο Ντέηβιντ Λοτζ σχολιάζει την παγίδα της ματαιοδοξίας και της εφήμερης δόξας που προσφέρουν τα Μ.Μ.Ε. καθώς και τη γενικότερη επιρροή τους τόσο σε ατομικό, όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Το βιβλίο έχει ξεκάθαρη θεατρική δομή, πράγμα λογικό, αφού η νουβέλα αυτή είναι μεταφορά του ομότιτλου θεατρικού έργου του Λοτζ.

Για κάποιο λόγο το στήσιμο και οι χαρακτήρες της ιστορίας μου θύμισαν τον Γούντι Άλεν, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι είναι μια αστεία ιστορία. Υπάρχει βέβαια μια διακριτική αίσθηση του χιούμορ, λιγότερο αισθητή όμως σε σχέση με άλλα βιβλία του Λοτζ.

Με λίγα λόγια, μια χαρά βιβλιαράκι για να σου κάνει παρέα όσο πίνεις το καφέ σου.

Υ.Γ. Αυτό το τελευταίο δεν το λέω καθόλου υποτιμητικά.

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | 2 Σχόλια

Περ Λάγκερκβιστ – Ο Νάνος

ο νάνος
Είναι δύσκολο να καταλάβεις αυτούς που δεν μισείς, γιατί είσαι άοπλος μαζί τους, δεν έχεις τίποτα να διατρήσεις την ύπαρξή τους.

Ο νάνος του Λάγκερκβιστ είναι ένας από τους πιο παράξενους λογοτεχνικούς ήρωες που έχω διαβάσει. Ζει σε μια βασιλική αυλή και παρέχει τις υπηρεσίες του ως προσωπικός υπηρέτης του πρίγκιπα. Έτσι, μπορεί να παρατηρεί όλο τον κόσμο της αυλής (γαλαζοαίματους, ερωμένες, επιστήμονες, κληρικούς) και να καταγράφει τις απόψεις του στο ημερολόγιο που διαβάζουμε. Μέσα από αυτές τις σημειώσεις, μπορούμε να γνωρίσουμε τον σκοτεινό λαβύρινθο που κρύβεται στο μυαλό του.

Μέσα στο νάνο υπάρχει τεράστιο μίσος για οτιδήποτε γνωρίζει· ανθρώπους, ιδέες, συναισθήματα. Φαίνεται πως μόνο μέσα από το μίσος μπορεί να κατανοήσει τον κόσμο γύρω του. Η αγάπη του φαίνεται ακατανόητη, η θρησκεία δεν τον πείθει, οι επιστήμες είναι απλώς ένα παιχνίδι για αργόσχολους και ο φόβος δεν τον αγγίζει. Ο ίδιος θεωρεί τον εαυτό του ανώτερο από τους περισσότερους γαλαζοαίματους της αυλής και λαχταρά να πάρει μέρος στις εξελίξεις, δεν θέλει να μένει απλώς παρατηρητής. Και όταν κατορθώσει να το κάνει αυτό, τότε τα αποτελέσματα θα είναι φρικτά.

Όσο διάβαζα τον «Νάνο» σκεφτόμουν μήπως κρύβεται κάποια αλληγορία πίσω από αυτή την ιστορία. Η εποχή που κυκλοφόρησε σε συνδυασμό με την ‘φυλετική’ ανωτερότητα που αισθάνεται ο νάνος έναντι των ανθρώπων, με έκανε να σκεφτώ το πιο σιχαμερό μουστάκι της παγκόσμιας ιστορίας. Τελειώνοντας όμως το διάβασμα κατέληξα στο συμπέρασμα ότι είναι κάτι παραπάνω. Μια μελέτη πάνω στο ‘απόλυτο κακό’· τις ρίζες του και τις συνέπειες που αυτό επιφέρει.

Posted in λογοτεχνία | Tagged , | 6 Σχόλια